777 پریمیوم: یکی از مهمترین دغدغههای خریداران خودروهای برقی، میزان مسافتی است که خودرو میتواند با یک بار شارژ طی کند. خودروسازان معمولاً عدد مشخصی را بهعنوان برد خودرو در کاتالوگ اعلام میکنند، اما این عدد لزوماً همان مسافتی نیست که خودرو در استفاده روزمره طی خواهد کرد.
برد واقعی خودروهای برقی به مجموعهای از عوامل مانند ظرفیت باتری، میزان مصرف انرژی، شرایط رانندگی، وضعیت آبوهوا و درصد شارژ باتری بستگی دارد. به همین دلیل نمیتوان برای یک خودرو برقی، یک عدد ثابت و همیشگی بهعنوان میزان پیمایش واقعی در نظر گرفت.
برای مثال، مصرف انرژی خودرو در ترافیک شهری میتواند با رانندگی در یک مسیر جادهای متفاوت باشد. همچنین استفاده از سیستم تهویه، کولر یا بخاری نیز میتواند انرژی بیشتری از باتری مصرف کرده و برد خودرو را کاهش دهد.
در این مطلب قصد داریم روش محاسبه پیمایش خودروهای برقی را بررسی کنیم و ببینیم در شرایط مختلف، چگونه میتوان تخمین واقعبینانهتری از برد خودرو داشت.
برد خودرو برقی چیست؟
برد یا میزان پیمایش خودرو برقی، به مسافتی گفته میشود که خودرو میتواند با انرژی موجود در باتری طی کند. این عدد معمولاً برای یک باتری کاملاً شارژشده اعلام میشود، اما میتوان میزان پیمایش باقیمانده را بر اساس درصد شارژ فعلی نیز محاسبه کرد.
در واقع، دو عامل اصلی در تعیین برد خودرو نقش دارند: مقدار انرژی موجود در باتری و میزان انرژی مصرفشده برای طی کردن هر کیلومتر.
برای نمونه، ظرفیت باتری معمولاً با واحد کیلوواتساعت (kWh) و مصرف انرژی خودرو با واحد کیلوواتساعت در هر ۱۰۰ کیلومتر بیان میشود.
فرمول محاسبه برد خودروهای برقی
برای یک محاسبه ساده میتوان از فرمول زیر استفاده کرد:
برد خودرو برقی = ظرفیت قابل استفاده باتری ÷ مصرف انرژی در ۱۰۰ کیلومتر × ۱۰۰
برای مثال، فرض کنید یک خودرو دارای باتری ۶۰ کیلوواتساعتی باشد و مصرف متوسط آن ۱۵ کیلوواتساعت در هر ۱۰۰ کیلومتر باشد:
(60 ÷ 15) × 100 = 400 کیلومتر
بنابراین روی کاغذ، این خودرو میتواند حدود ۴۰۰ کیلومتر پیمایش داشته باشد.
البته این عدد یک حالت ایدهآل را نشان میدهد. برای دستیابی به چنین بردی، خودرو باید در تمام مسیر دقیقاً با مصرف ۱۵ کیلوواتساعت در هر ۱۰۰ کیلومتر حرکت کند؛ شرایطی که در رانندگی واقعی بهندرت اتفاق میافتد.
ظرفیت اسمی و ظرفیت قابل استفاده باتری چه تفاوتی دارند؟
یکی از نکات مهم در محاسبه برد خودروهای برقی، تفاوت میان ظرفیت اسمی و ظرفیت قابل استفاده باتری است.
ظرفیت اسمی یا Gross Capacity به کل انرژی قابل ذخیره در مجموعه باتری اشاره دارد. در مقابل، ظرفیت قابل استفاده یا Usable Capacity مقدار انرژیای است که سیستم مدیریت باتری اجازه استفاده از آن را میدهد.
خودروهای برقی معمولاً تمام ظرفیت باتری را در اختیار راننده قرار نمیدهند. بخشی از ظرفیت بهعنوان حاشیه ایمنی در نظر گرفته میشود تا از تخلیه کامل سلولها یا شارژ بیش از حد آنها جلوگیری شود.
بنابراین، برای محاسبه دقیقتر برد واقعی، ظرفیت قابل استفاده باتری اهمیت بیشتری دارد. این مقدار همیشه بهصورت رسمی توسط خودروساز اعلام نمیشود و تجربه مالک خودرو نیز میتواند اطلاعات دقیقتری درباره آن در اختیار راننده قرار دهد.
چرا برد نمایش دادهشده روی خودرو با عدد کاتالوگ متفاوت است؟
عددی که پس از شارژ خودرو روی نمایشگر بهعنوان میزان پیمایش باقیمانده مشاهده میکنید، یک تخمین بر اساس شرایط و الگوی رانندگی خودرو است و الزاماً با عدد اعلامشده در کاتالوگ یکسان نیست.
بهصورت ساده میتوان گفت:
پیمایش باقیمانده = انرژی باقیمانده باتری ÷ مصرف پیشبینیشده در هر کیلومتر
اما خودرو چگونه میزان مصرف آینده را پیشبینی میکند؟
سیستم مدیریت خودرو اطلاعات مختلفی را بررسی میکند؛ از جمله میزان مصرف انرژی در کیلومترهای اخیر، میانگین مصرف راننده در مدت طولانیتر، سرعت حرکت، دمای محیط و باتری، استفاده از کولر یا بخاری، شیب مسیر، وزن سرنشینان و بار و حتی میزان مصرف تجهیزات برقی خودرو در زمان توقف.
به همین دلیل، ممکن است با تغییر شرایط رانندگی، عدد برد باقیمانده نیز با سرعت متفاوتی کاهش پیدا کند. برای مثال، تغییر مسیر از رانندگی شهری به جادهای با سرعت بالاتر میتواند باعث شود عدد پیمایش باقیمانده سریعتر کاهش پیدا کند.
چه عواملی باعث کاهش برد خودروهای برقی میشوند؟
سرعت بالا
افزایش سرعت باعث افزایش مصرف انرژی میشود. یکی از دلایل اصلی این موضوع، افزایش مقاومت هوا در سرعتهای بالاتر است. بنابراین رانندگی با سرعت زیاد میتواند تأثیر محسوسی بر برد خودرو داشته باشد.
شتابگیریهای شدید
موتورهای الکتریکی میتوانند گشتاور بالایی را تقریباً بلافاصله در اختیار راننده قرار دهند. استفاده مکرر از شتابگیریهای شدید، انرژی بیشتری از باتری دریافت میکند و در نتیجه مصرف انرژی افزایش پیدا میکند.
دمای پایین
دمای محیط یکی دیگر از عوامل مؤثر بر میزان پیمایش خودروهای برقی است. هوای سرد میتواند روی عملکرد باتری و مقاومت غلتشی لاستیکها تأثیر بگذارد.
از طرف دیگر، گرم کردن باتری و کابین نیز به انرژی نیاز دارد و بخشی از انرژی ذخیرهشده در باتری برای این منظور مصرف میشود.
شیب مسیر
حرکت در مسیرهای سربالایی به انرژی بیشتری نیاز دارد. بنابراین اگر بخش قابل توجهی از مسیر شامل شیبهای صعودی باشد، مصرف باتری افزایش پیدا کرده و برد خودرو کاهش خواهد یافت.
وزن و تجهیزات اضافی
افزایش وزن خودرو، سرنشینان یا بار اضافی میتواند مصرف انرژی را بیشتر کند. برخی تجهیزات جانبی نیز با افزایش وزن یا مقاومت هوا، روی آیرودینامیک خودرو تأثیر میگذارند و در نهایت میتوانند باعث کاهش برد شوند.
برای سفر با خودروی برقی چقدر حاشیه اطمینان در نظر بگیریم؟
اگر قصد دارید با خودروی برقی مسافت نسبتاً طولانی طی کنید، بهتر است تمام عدد نمایش دادهشده روی خودرو را بهعنوان برد قطعی در نظر نگیرید.
یک روش ساده این است که حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد حاشیه اطمینان در نظر بگیرید. برای مثال، اگر خودرو ۳۵۰ کیلومتر برد باقیمانده را نشان دهد، با در نظر گرفتن حاشیه ۱۵ درصد، بهتر است روی حدود ۲۹۷ کیلومتر حساب کنید. با حاشیه ۲۰ درصد نیز این عدد به حدود ۲۸۰ کیلومتر میرسد.
البته میزان حاشیه اطمینان باید با توجه به شرایط مسیر، شیب جاده، وزن خودرو و بار، وضعیت آبوهوا و نحوه رانندگی تعیین شود.
جمعبندی
میزان پیمایش واقعی خودروهای برقی تنها به ظرفیت باتری وابسته نیست. میزان مصرف انرژی و شرایطی که خودرو در آن مورد استفاده قرار میگیرد نیز تأثیر مستقیمی بر برد نهایی دارند.
برای تخمین دقیقتر پیمایش، چهار داده اصلی اهمیت زیادی دارند:
- ظرفیت قابل استفاده باتری
- درصد شارژ مصرفشده
- مسافت طیشده
- میانگین مصرف انرژی
در کنار این موارد، بهتر است همیشه مقداری حاشیه اطمینان نیز برای شرایط پیشبینینشده در نظر گرفته شود.
با ثبت مصرف خودرو در مسیرها و شرایط مختلف و کسب تجربه در طول زمان، میتوان تخمین دقیقتری از برد واقعی خودرو به دست آورد و برای سفرهای آینده با اطمینان بیشتری برنامهریزی کرد.
