اگر بخواهیم از میان خودروهایی که در دو دهه اخیر بر خیابانهای ایران حکمرانی کردهاند خودرویی را انتخاب کنیم که هم نماد یک پروژه ملی باشد، هم خودروی خانواده و هم چهرهای آشنا در خیابانها بدون شک سمند و انواع آن یکی از اولین نامها است که به ذهن میآیید. سمند فقط یک خودرو نبود بلکه نمادی از دوره جدید در صنعت خودروی ایران بود. دورهای که به تمام مردم گفته شد قرار است خودرویی ملی ساخته شود، خودرویی که حاصل دسترنج مهندسان ایرانی باشد.
قصه سمند فقط داستان یک بدنه و موتور نیست بلکه داستان تلاش برای استقلال صنعتی ایران باشد. خودرویی که امید یک خودروی ملی و یک برند ایرانی را در دل مردم ایران کاشت.
کمی قبلتر از تولد سمند
در دهه هفتاد شمسی بازار خودروی ایران شرایط عجیبی داشت. در خیابانها ایران پژو 405 ،پیکان ، پراید و چند خودروی محدود دیگر فقط به چشم میخورد و مردم به خودرویی جادار و خودرویی که در جاده کم نیاورد نیاز داشتند؛ از سویی هم صنعت خودروی ایران نیاز داشت که دیگر فقط مونتاژ کننده یک مدل از برند خارجی نباشد بلکه هویتی جداگانه داشته باشد.
در دل همین نیازها بود که ایده تولید یک خودروی سدان ملی با قدرت مناسب شکل گرفت. خودرویی که بعدها نام سمند را بهش دادند. قرار بود سمند خودرویی ملی سنگین و رسمی باشد و پرچمدار خودروی ملی باشد.
تولد اولین خودروی ملی
پروژه سمند از قلب شرکت ایرانخودرو شکل گرفت و هدفهم این بود که خودرویی تولید شود که بر پایه دانش و مهارتهای موجود فعلی در داخل کشور ساخته شود اما با ظاهری جدید و هویتی ایرانی بنابر این سمند کاملا ایرانی نیست بلکه بر پایه ساختارهایی که از تجربه خودروهای قبلی داشتند توسعه یافت. با تمام این تعریفها در فضای رسانهای و اجتماعی آن زمان طوری گفته شد که سمند اولین خودروی صد در صد ایرانی است و برای بسیاری از مردم سوار شدن بر خودروی تماما ایرانی جذابیت داشت.
نخستین سمندها در اوایل سال 1380 در خیابانها دیده شدند. مردم که سالها بین خودروهای تکراری انتخاب میکردند حالا با خودرویی جدید با ظاهری عضلانی، فضای کابین زیاد و قدرت موتور مناسب و نامی که قرار بود نماد غرور ملی باشد.
برای خیلیها دیدن سمند در خیابان این حس را تداعی میکرد که ما هم میتوانیم کاملا خود کفا باشیم و شاید در آیندهای نزدیک ایران هم خودروهایی بسازد که بتواند با خودرو شرکتهای ( بنز) و ( بی ام و) رقابت کند.
دلایل محبوبیت سمند
تنها دلیل محبوبیت سمند شعار خودروی ملی نبود بلکه تعدادی ویژگی داشت که توانست به سرعت در بین بازار ایران جا باز کند.
یکی از مهم ترین دلایل محبوبیت این خودرو فضای داخلی آن بود. سمند در زمان خودش یکی از جا دارترین سدانهای بازار بود بود که صندق عقب و فضای سرنشین عقببزرگشهم محبوب دل مردم عاشق سفر بود.
یکی دیگر از دلایل محبوبیتش ظاهر متفاوتش در آن زمان بود در آن زمان هایی که مردم عادت به دیدن 405و پراید کرده بودند سمند با ظاهر عضلانی خود میتوانست خیلی خوب خود نمایی کند.
دیگر دلیلشم هم حس ایرانی بودنش بود و خیلی از مردم حتی شده برای حمایت از کالای ملی این خودرو را خریداری کردند.
کاربری گستردش هم که فوق العاده بود هم برای سفر و حتی برای تاکسیرانی مناسب بود چون هم جا دار بود و هم تا حدود استهلاک پایینی داشت.
خانواده سمند
وقتی سمند وارد بازار شد با گذشت زمان در بین خریداران احساس نیازهای متفاوتی ایجاد شد که باعث شد نسخههای متفاوتی از سمند راهی بازار شود. که هر نسخه برای قشر خاصی از بازار طراحی شده بود که بتنواند نیازهای فنی و اقتصادی متفاوت را براورده کند.
سمند (LX): این نسخه یکی از شناختهشدهترین مدلهای سمند بود. ظاهر نسبتاً ساده، امکانات متعارف و هزینه نگهداری قابلقبول باعث شد LX به یکی از پرتیراژترین نسخهها تبدیل شود.
سمند(EF7): یکی از مهمترین تحولات سمند، استفاده از موتور EF7 بود؛ پیشرانهای که با هدف کاهش مصرف سوخت و بهبود عملکرد توسعه یافت. سمند EF7 نسبت به نسخههای قدیمیتر، مدرنتر محسوب میشد و در میان خریداران، بهعنوان نسخهای جدیدتر شناخته میشد.
سمند(SE): نسخه اقتصادیتر سمند بود که امکانات کمتری داشت که انحصارا برای بازار قیمت محور طراحی شده بود.
سمند سورن: یکی از محبوبترین نسخه ها که مجهزترین نسخه با امکانات بالاتر و بیشتر بود.
انواع موتورهای سمند
یکی از مهم ترین بخشهایی که باعث مطرح شدن خودرو سمند شد علاوه بر ظاهر و ملی بودنش موتورش بود که انواع مختلفی داشت که شامل:
موتورXU7: در سالهای اولیه سمند با این موتور عرضه شد که برای بسیاری از تعمیرکاران آشنا بود و تعمیرات راحتی داشت و قطعاتش به وفور یافت میشد. اما مصرف سوخت بالا و برخی از حساسیتها در نگهداری نقطه ضعفش بود.
موتور EF7: موتور ملی EF7 تلاش ایرانخودرو برای ساخت پیشرانهای جدیدتر بود. این موتور از نظر مصرف سوخت و برخی ویژگیهای فنی، نسبت به XU7 پیشرفتهتر بود. البته در عمل، مانند بسیاری از پیشرانههای داخلی، در طول زمان با چالشهایی در نگهداری و کیفیت مواجه شد.
نسخه دوگانه سوز: این نسخه به مدت زیادی در بازار یافت میشد و در زمانی که مصرف سوخت اولویت بود این نسخه بسیار محبوب شده بود و به خصوص محبوبیت خاصی بین رانندگان تاکسی و رانندگان پر مصرف بود.
سمند در ایران
کمتر خودرویی را میتوان پیدا کرد که مثل سمند در نقشهای مختلف ظاهر شده باشد. این خودرو فقط یک سدان خانوادگی نبود؛ در تاکسیرانی، ناوگانهای اداری، سفرهای جادهای و حتی بهعنوان خودروی شخصیِ رسمی، حضوری گسترده داشت.
برای بعضیها، سمند یادآور تاکسیهای زردرنگ شهر است. برای بعضی دیگر، ماشین سفرهای خانوادگی. و برای عدهای، اولین ماشینی که بعد از سالها تلاش توانستند بخرند. به همین دلیل است که سمند فقط یک خودرو نیست؛ بخشی از روایت زندگی مردم است.
رقبای سمند
سمند در زمانی پا به میدان گذاشت که رقبای سر سختی وجود داشت.
پژو 405: خودرویی که از یک برند معروف جهانی بود و از خیلی جهات شبیه به سمند بود و برای کسانی که بودجه کمتری داشتند مناسب بود.
پژوپارس: پارس با ظاهری جذاب و شیک برای خریدارانی مناسب به که اولویت خودروشان طراحی بود نه ملی بودن خودرو.
تندر90: این خودرو از نظر فنی و دوام قطعات کاملا سر تر از سمند بود ولی برای برخی ظاهرش جذاب نبود و به سراغ سمند میرفتند
خودروهای چینی:
با ورود خودروهای چینی، رقابت سمند وارد مرحلهای تازه شد. خودروهای چینی امکانات بیشتری داشتند، اما سمند هنوز در هزینه نگهداری، شبکه خدمات و شناخت عمومی مزیت داشت.
نقاط قوت و ضعف سمند
از نقاط قومت سمند میتوان به :فضای جادار کابین و صندق عقب بزرگ و قطعات فنی بالا و تعمیر پذیری اشاره کرد ولی هر خودرویی هر چقدر خوب باشد برخی نقاط ضعفی دارد که شامل: کیفیت مونتاژ پایین مصرف سوخت بالا ونداشتن ایمنی بالا
چرا هنوز برخی دنبال خرید سمند هستند
سمند از آن خودروهایی است که اگرچه منتقدان زیادی دارد، اما نمیتوان نقش آن را در بازار ایران نادیده گرفت. این خودرو بهخاطر ابعاد مناسب، حس اعتماد بازار، فراوانی قطعات و آشنایی تعمیرکاران، سالها فروش داشت.
از طرفی، سمند در ذهن مردم فقط یک اتومبیل نبود؛ نشانهای از دورهای بود که صنعت خودرو ایران میخواست روی پای خودش بایستد. این حس، به سمند عمری بیشتر از یک محصول معمولی داد.
